By przygotować jedną z największych kresowych nekropolii polskich do Wszystkich Świętych i Zaduszek, akcję porządkowania zorganizował – jak co roku – Żytomierski Obwodowy Związek Polaków na Ukrainie.
Długoletnią tradycją Związku Polaków z Żytomierza, kontynuowaną od 1989 roku, jest stawianie się członków organizacji do sprzątania Polskiego Cmentarza w ostatnią sobotę października. Ani alarmy bombowe ani zagrożenia niesione przez rosyjską agresję nie powstrzymały ich przed trwaniem w tej podniosłej tradycji.
Wyjątkowa inicjatywa ta w bieżącym roku nabrała jeszcze głębszego wymiaru. W czasach wojny i niepewności dbanie o polski cmentarz stało się symbolem siły ducha i nieugiętości wspólnoty polskiej na Ukrainie.
W obliczu wojennej rzeczywistości i nieustannych zagrożeń, Polacy w Żytomierzu pokazali, że pamięć o przodkach i troska o polskie dziedzictwo pozostają priorytetem. Zaledwie godzinę po zakończeniu alarmu przeciwlotniczego – a te trwają co nocy i przedłużają się za dnia w Żytomierzu i w całej Ukrainie – uczniowie Polskiej Szkoły Sobotnio-Niedzielnej im. Ignacego Jana Paderewskiego, Liceum Nr 36, członkowie Uniwersytetu Trzeciego Wieku i Żytomierskiego Obwodowego Związku Polaków na Ukrainie stawili się przed bramą cmentarną, aby oczyścić groby i zadbać o to historyczne miejsce. Wolontariusze czyścili groby, pomniki, wynosili liście. Służby komunalne nadały transport do zbierania i wywożenia śmieci. Zostały usunięte chore drzewa, krzewy.
„To, że jesteśmy tutaj mimo zagrożeń, pokazuje naszą determinację. Pamięć o przodkach i troska o polskie dziedzictwo są nieodłączną częścią naszej tożsamości. Niezależnie od sytuacji, chcemy podtrzymywać tę tradycję – mówi Wiktoria Laskowska-Szczur, organizatorka sprzątania. – Dbamy o groby wybitnych Polaków. To nasza odpowiedzialność, a także wyraz szacunku dla tych, którzy odeszli.”
„To dla nas zaszczyt i obowiązek – mówi Maria Piwowarska – aby przed Zaduszkami zadbać o miejsca spoczynku Polaków w Żytomierzu. To miejsce jest świadectwem naszej historii, naszego trwania tutaj, naszych więzi z Macierzą”.
Dla młodzieży, która wzięła udział w sprzątaniu, było to zarówno ważnym wydarzeniem życiowym oraz lekcją odwagi i solidarności, zanurzaniem się w historię regionu. Obecność na cmentarzu pośród zagrożeń stanowi dowód ich więzi z przodkami i z Polską. Dla starszego pokolenia była również okazją do pokazania młodszym, jak ważne jest pielęgnowanie pamięci i tradycji, nawet – a może zwłaszcza – w trudnych czasach.
Dzisiejsza sytuacja wojny przypomina o potrzebie zachowania miejsc pamięci i wzmacnia poczucie odpowiedzialności wobec tych, którzy poświęcili swoje życie dla wspólnoty. W obliczu rosyjskiej agresji, wspólne działania na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego Polaków na Ukrainie nabierają szczególnego znaczenia.
Podczas akcji zostały posprzątane aleje, teren wokół kaplicy pw. św. Stanisława, kwatery polskie. Szczególną opieką otaczamy groby ojca słynnego pianisty i premiera II Rzeczypospolitej Polskiej Ignacego Jana Paderewskiego i jego przybranej matki, Juliusza Zarębskiego i jego krewnych, pierwszego polskiego lotnika Bronisława Maciejewicza, Dąbrowskich, Moniuszków, Czackich, Kraszewskich, Olizarów, Dobrzyńskich, Rucińskich, groby żołnierzy polskich 1920 r. oraz działacza żytomierskiego Franciszka Popławskiego.
Po zakończeniu sprzątania grupa przeszła cmentarzem z wycieczką zatrzymując się przy najważniejszych obiektach, wolontariusze Żytomierskiego Obwodowego Związku Polaków na Ukrainie zapalili znicze.
Sprzątanie cmentarza staje się wyrazem szacunku dla przeszłości i troski o przyszłość – jest symbolem więzi, jaka łączy kolejne pokolenia Polaków na Ukrainie. Inicjatywa ta przypomina, że pamięć o przodkach to coś, co nas definiuje, a pielęgnowanie miejsc ich spoczynku jest naszym moralnym obowiązkiem.
2 listopada Cmentarzem Polskim w Żytomierzu przejdzie procesja obrzędowa, tamże zostanie odprawiona Msza święta za zmarłych przed kaplicą pw. św. Stanisława.
Przypomnienia gwoli cmentarz nasz jest jedną z najstarszych i największych nekropolii katolickich położonych na dawnych Kresach Wschodnich, której początki sięgają 1799 roku.
Inicjatywa porządkowania Polskiego cmentarza jest realizowana przez Żytomierski Obwodowy Związek Polaków na Ukrainie nieprzerwanie przez 35 lat a niezależnie od okoliczności społeczność polska dba o to miejsce spoczynku przodków. Polski cmentarz jest nie tylko częścią historii Żytomierza, lecz także symbolizuje więź pokoleń Polaków mieszkających na Ukrainie z ich ojczyzną i dziedzictwem kulturowym.
Wiktoria Laskowska-Szczur
