Rok 2026 zajmuje szczególne miejsce w historii Polaków w Kazachstanie. Mija bowiem 90 lat od rozpoczęcia deportacji polskiej ludności do Kazachstanu – jednego z najbardziej tragicznych rozdziałów w dziejach Polaków na Wschodzie.
Jubileuszowe obchody stały się nie tylko okazją do upamiętnienia ofiar represji, lecz także ważnym momentem refleksji nad znaczeniem pamięci historycznej, rolą współczesnej Polonii oraz przyszłością relacji polsko-kazachstańskich.
W ramach uroczystości Kazachstan odwiedziła delegacja Senatu Rzeczypospolitej Polskiej na czele z Marszałek Senatu RP Małgorzatą Kidawą-Błońską. Program wizyty obejmował spotkania z przedstawicielami władz, organizacjami polonijnymi, młodzieżą oraz udział w wydarzeniach poświęconych pamięci Polaków, którzy przed dziewięćdziesięciu laty zostali przymusowo przesiedleni na stepy Kazachstanu.
Jednym z najważniejszych punktów programu było spotkanie z przedstawicielami Polonii Kazachstanu. Rozmowy dotyczyły zachowania polskiej tożsamości narodowej, rozwoju edukacji polonijnej, wspierania organizacji polskich oraz tworzenia warunków, dzięki którym kolejne pokolenia będą mogły poznawać język, kulturę i historię swoich przodków.
Marszałek Senatu RP Małgorzata Kidawa-Błońska podkreślała znaczenie pamięci o losach deportowanych Polaków oraz rolę Polonii, która mimo dramatycznych doświadczeń zachowała więź z polską kulturą i tradycją. Zwracała uwagę, że troska o język polski, edukację i młode pokolenie pozostaje jednym z najważniejszych zadań współczesnej wspólnoty polskiej poza granicami kraju.
Istotnym elementem obchodów była konferencja „90-lecie deportacji Polaków do Kazachstanu: przywrócenie prawdy historycznej i zachowanie pamięci”, która odbyła się w Katedrze Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Astanie. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele duchowieństwa, środowisk naukowych, organizacji polonijnych, młodzieży oraz goście z Polski i Kazachstanu. Konferencja stała się przestrzenią do refleksji nad skutkami deportacji, znaczeniem zachowania pamięci historycznej oraz odpowiedzialnością za przekazywanie prawdy o losach deportowanych kolejnym pokoleniom.
Wcześniej, w Karagandzie, odbyła się Międzynarodowa Konferencja Naukowo-Praktyczna „Polacy Kazachstanu: historia, pamięć i dialog międzykulturowy”, zorganizowana na Karagandyjskim Uniwersytecie Badawczym im. E.A. Bukietowa. W konferencji uczestniczyli naukowcy, eksperci, przedstawiciele organizacji polonijnych oraz instytucji z Kazachstanu i zagranicy. Spotkanie stało się platformą do dyskusji nad historią deportacji, zachowaniem pamięci historycznej oraz rolą Polonii we współczesnym społeczeństwie.
Wyjątkowym wydarzeniem był koncert „Historia, której nie zapomnimy”, podczas którego wystąpili artyści z Polski oraz zespoły polonijne z różnych regionów Kazachstanu. Wzruszający program artystyczny przypomniał losy rodzin deportowanych, ich cierpienie, ale również siłę ducha i zdolność do zachowania polskiej tożsamości.
Zwieńczeniem uroczystości było wręczenie przez Marszałek Senatu RP odznaczeń osobom szczególnie zasłużonym dla środowiska polskiego oraz rozwoju współpracy między Polską a Kazachstanem. Wśród odznaczonych prezes Związku Polaków w Kazachstanie oraz wiceprezes Światowego Kongresu Oświaty Polonijnej Witalij Chmielewski.
Szczególne znaczenie miała również wizyta w Oziornem – miejscu głęboko wpisanym w historię Polaków w Kazachstanie. Przy Pomniku Wdzięczności Narodowi Kazachskiemu oddano hołd mieszkańcom Kazachstanu, którzy w najtrudniejszych latach okazali deportowanym Polakom pomoc, solidarność i człowieczeństwo. To właśnie dzięki postawie zwykłych Kazachów tysiące polskich rodzin mogło przetrwać lata głodu, niedostatku i represji.
Wspominając bolesne karty historii, uczestnicy uroczystości wielokrotnie podkreślali, że pamięć o przeszłości powinna służyć budowaniu przyszłości. Dlatego obok wydarzeń rocznicowych wiele miejsca poświęcono rozmowom o edukacji, możliwościach nauki języka polskiego, rozwoju młodzieży oraz wzmacnianiu więzi kolejnych pokoleń Polaków w Kazachstanie z kulturą i historią swoich przodków.
Podsumowując wizytę delegacji Senatu RP, prezes Związku Polaków w Kazachstanie Witalij Chmielewski podkreślił, że pamięć o deportowanych Polakach jest ważnym elementem wspólnego dziedzictwa historycznego Polonii Kazachstanu. „Wspominając trudne karty naszej historii, musimy jednocześnie myśleć o przyszłości. Naszym zadaniem jest stworzenie warunków, aby kolejne pokolenia mogły uczyć się języka polskiego, poznawać historię swoich przodków i aktywnie uczestniczyć w życiu polonijnym. Najlepszym sposobem uczczenia pamięci poprzednich pokoleń jest przekazanie ich dziedzictwa następnym” – podkreślił.
Obchody 90. rocznicy deportacji Polaków do Kazachstanu pokazały, że pamięć historyczna nie jest jedynie wspomnieniem przeszłości. Jest fundamentem, na którym budujemy przyszłość Polonii, rozwijamy edukację, wzmacniamy więzi między Polską a Kazachstanem i przekazujemy kolejnym pokoleniom wartości, które pozwoliły naszym przodkom przetrwać najtrudniejsze chwile historii.
90. rocznica deportacji jest symbolem pamięci, wdzięczności i odpowiedzialności. Dziś Polonia Kazachstanu pozostaje ważnym mostem przyjaźni między Polską a Kazachstanem oraz świadectwem siły wspólnoty, która pomimo trudnych doświadczeń historii zachowała swoją tożsamość, kulturę i więź z Ojczyzną.
Witalij Chmielewski
Prezes Związku Polaków w Kazachstanie
Foto: Senat RP
