16 października 2025 roku, podczas 43. posiedzenia Senatu RP, wicepremier i minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski przedstawił założenia nowej polityki polonijnej oraz „Rządowego programu współpracy z Polonią i Polakami za granicą na lata 2025–2030”. Jego wystąpienie – nazwane przez komentatorów „polonijnym exposé” – otworzyło nowy rozdział w relacjach państwa polskiego z rodakami rozsianymi po świecie.
„Polska chce być silna siłą swojej diaspory – zamożnej, wpływowej, zintegrowanej z krajem przebywania, ale pamiętającej o swoich korzeniach i lobbującej na rzecz Ojczyzny” – podkreślił w swoim wystąpieniu Radosław Sikorski.
Nowa filozofia: od pomocy do współpracy
Minister zapowiedział utrzymanie dotychczasowego poziomu finansowania wsparcia dla Polonii, ale zwrócił uwagę, że relacje z Polonią i Polakami na Zachodzie nabiorą nowego wymiaru.
„W stosunku do Polonii i Polaków z Zachodu wyraźnie przestawiliśmy wektor naszych działań: relacje z nimi chcemy postrzegać nie tyle w kategoriach pomocy, co współpracy nakierowanej na obopólną korzyść” – wyjaśnił.
Taka zmiana akcentów oznacza, że Polonia ma stać się nie tylko beneficjentem wsparcia, ale równorzędnym partnerem w relacjach z Ojczyzną.
Młoda Polonia i gospodarka wiedzy
Dużą część exposé wicepremier poświęcił młodemu pokoleniu Polonii.
„Chcemy aktywizować młodych przedstawicieli Polonii, którzy mogą wiązać z Polską swoją przyszłość” – mówił.
Polski rząd, jak zapowiedział, zamierza tworzyć programy sprzyjające edukacji, powrotom oraz współpracy gospodarczej i naukowej. „Polska chce dokonać skoku do gospodarki opartej na wiedzy. Doświadczenia, które nasi rodacy przywożą z zagranicy, mogą tę transformację przyspieszyć” – zaznaczył Sikorski, wskazując, że doświadczenia Polonii mogą stać się istotnym zasobem rozwoju kraju.
Priorytety nowej strategii
Dokument przyjęty przez Radę Ministrów 1 kwietnia 2025 roku wskazuje główne kierunki działań:
• Wspieranie nauczania języka polskiego i promocji kultury;
• Polityka powrotowa – ułatwienia dla osób chcących wrócić do kraju;
• Nowelizacja ustawy o Karcie Polaka, dostosowana do współczesnych wyzwań, w tym bezpieczeństwa państwa;
• Zróżnicowane podejście do środowisk polonijnych – inne dla Polaków w krajach UE, inne dla mniejszości na Wschodzie;
• Wykorzystanie potencjału Polonii w gospodarce opartej na wiedzy.
„Dziś inna jest Polska, inna jest Polonia. Nasze relacje muszą być zakorzenione w rzeczywistości” – przypomniał wicepremier, cytując swoje słowa sprzed roku.
Senat RP – partner i współautor polityki polonijnej
Po exposé wicepremier Sikorski wystąpił wspólnie z marszałek Senatu RP Małgorzatą Kidawą-Błońską, z którą zgodnie podkreślali znaczenie dialogu i współpracy między resortem spraw zagranicznych a Senatem.
„To ciągły dialog, rozmowa i poszukiwanie dobrych rozwiązań” – mówiła marszałek Senatu.
Kidawa-Błońska dodała, że priorytety Senatu są zbieżne z kierunkami przedstawionymi przez ministra. „Stawiamy na młodych Polaków, młodą Polonię. Stawiamy na politykę powrotową, aby Polacy mieszkający za granicą mieli aspiracje do zajmowania ważnych ról w krajach, w których żyją” – podkreśliła.
Marszałek wymieniła także konkretne działania: dofinansowanie 108 organizacji polonijnych na świecie, realizację 334 projektów, powołanie Młodzieżowej Rady Polonijnej, a także sukces Polonia_Camp 2025, wydarzenia integrującego młodych Polaków z całego świata.
Polska przyciąga – „na polskość zrobiła się koniunktura”
„W ostatnich kilku latach – po raz pierwszy od prawie trzech wieków – więcej Polaków do Polski wraca, niż z niej wyjeżdża” – podkreślił Sikorski, dodając z uśmiechem: „Na polskość po prostu zrobiła się koniunktura. Polska stała się modna”.
Wicepremier wskazał też na symboliczny wymiar sukcesów Polski: według Indeksu Henleya polski paszport zajmuje obecnie 7. miejsce na świecie, wyprzedzając nawet paszporty brytyjski i amerykański. „To namacalny dowód naszego sukcesu i dobry prognostyk na skuteczną politykę współpracy z Polonią i Polakami za granicą” – ocenił.
„Wielki naród to nie taki, który się zasklepia w swoim rdzeniu etnicznym, tylko taki, który przyciąga innych, który powoduje, że inni chcą stać się tacy, jak my” – dodał minister.
Polonia – partner w nowoczesnej Polsce
Nowa strategia rządu zakłada partnerską współpracę z Polonią, opartą na zaufaniu, wspólnych interesach i wykorzystaniu doświadczeń diaspory. Polska – jak podkreślił Sikorski – jest dziś silna nie tylko gospodarką, lecz także milionami swoich obywateli żyjących poza granicami kraju.
„Chcemy tworzyć politykę na miarę ambicji, sukcesów i interesów Rzeczypospolitej – państwa dumnego i silnego nie tylko siłą swej gospodarki, ale również siłą swojej diaspory” – zakończył wicepremier.
Tekst: opracowanie redakcyjne www.zozpu.org na podstawie wystąpienia Radosława Sikorskiego w Senacie RP, 16.10.2025 r.
Źródło: Kancelaria Senatu RP / MSZ
