Żytomierz uczcił Narodowe Święto Niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej szeregiem wydarzeń kulturalnych, edukacyjnych i patriotycznych.
W Poleskim Narodowym Uniwersytecie odbył się Ogólnoukraiński naukowo-praktyczny webinar „Polska i UNR w wirze rewolucyjnej Europy: projekty państwowości (1918–1920)”, zorganizowany 11 listopada na bazie nowo otwartego Centrum Współpracy Ukraińsko-Polskiej.
Organizatorzy: Poleski Narodowy Uniwersytet oraz Żytomierski Obwodowy Związek Polaków na Ukrainie.
Data wydarzenia nie była przypadkowa — uczestnicy uczcili Narodowe Święto Niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, analizując procesy państwowotwórcze w Polsce i na Ukrainie z lat 1918–1920. To właśnie w tym okresie narodziła się współczesna idea niezależności obu krajów, a historyczne doświadczenia tamtego czasu wciąż rezonują z dzisiejszymi wyzwaniami dotyczącymi suwerenności, demokracji i integracji europejskiej.
Otwarcie i znaczenie wydarzenia
Webinar uroczyście otworzył rektor Poleskiego Narodowego Uniwersytetu, prof. Oleg Skidan, podkreślając, że analiza okresu 1918–1920 pomaga lepiej zrozumieć genezę współczesnego partnerstwa ukraińsko-polskiego oraz wzmacnia międzydyscyplinarny dialog pomiędzy historykami, politologami, dyplomatami i społeczeństwem obywatelskim.
Z serdecznym słowem do uczestników zwróciła się Wiktoria Laskowska-Szczur, prezes Żytomierskiego Obwodowego Związku Polaków na Ukrainie. Podkreśliła, że wielowiekowe współistnienie Polski i Ukrainy – od czasów Rzeczypospolitej po walkę o niepodległość w XX wieku – tworzy fundament współczesnego dialogu, pojednania i wspólnej odpowiedzialności za pamięć historyczną.
W wydarzeniu wzięli udział przedstawiciele władz obwodowych i miejskich, m.in. Ludmyła Humenna, zastępca dyrektora Departamentu Wychowania Patriotycznego, Młodzieży i Sportu Żytomierskiej OWA, oraz Iryna Kowalczuk, dyrektor Departamentu Spraw Rodziny, Młodzieży i Sportu Żytomierskiej Rady Miejskiej. Poprowadziła webinar prof. Wiktoria Zagurska-Antoniuk.
Naukowy dyskurs i wspólna refleksja
W debacie aktywnie uczestniczyli naukowcy z Poleskiego Uniwersytetu, Lwowskiego Uniwersytetu im. Iwana Franki oraz NUBiP Ukrainy. Prezentowane analizy dotyczyły m.in.: polsko-ukraińskiego zbliżenia w XIX wieku; aktywności gospodarczej Polaków na Wołyniu na przełomie XIX i XX wieku; podejścia polskich partii politycznych do ukraińskiego ruchu narodowowyzwoleńczego; dyplomacji UNR i prób budowania międzynarodowych sojuszy; walki o interesy narodowe w latach 1918–1920; odrodzenia państwowości po upadku imperiów europejskich.
Głos zabrali także studenci i magistranci, którzy przedstawili własne badania dotyczące projektów państwowości, geopolityki oraz kulturowych narzędzi dyplomacji – w tym słynnego „Szczedryka”, prezentowanego jako przykład miękkiej siły Ukrainy w latach 20. XX wieku.
Muzyczne i poetyckie akcenty
Artystycznym dopełnieniem webinaru był występ poetki, wokalistki i kompozytorki Olesi Sinczuk, która wykonała patriotyczne pieśni „My, pierwsza brygada…” oraz „O mój rozmarynie…”, a także zaprezentowała autorski wiersz poświęcony bohaterstwu obrońców Ukrainy i Polski. Patriotyczne utwory recytowali również uczniowie Polskiej Sobotnio-Niedzielnej Szkoły im. Ignacego Jana Paderewskiego przy Żytomierskim Obwodowym Związku Polaków na Ukrainie.
Wystawa towarzysząca „Ignacy Jan Paderewski i Ziemia Żytomierska”
Uroczystościom towarzyszyła wystawa „Ignacy Jan Paderewski i Ziemia Żytomierska”, poświęcona wybitnemu pianiście, politykowi i mężowi stanu, którego korzenie rodzinne związane są z Żytomierzem. Wystawa odsłania również mniej znane, a niezwykle interesujące fakty dotyczące osobistych związków Ignacego Jana Paderewskiego z Żytomierzem.
Wielki pianista i mąż stanu wielokrotnie właśnie nauczył się gry na fortepianie w okolicach Żytomierza, odwiedzał miasto, kupił tu dom oraz został wpisany do Księgi Wałowej Szlachty w guberni wołyńskiej. To właśnie w Żytomierzu powstały jego 6 utworów, a sam Paderewski planował w przyszłości powrócić tu na stałe.
Na polskim cmentarzu w Żytomierzu spoczywają także jego najbliżsi — ojciec Ignacy Paderewski, przybrana matka Anna Paderewska z Tańkowskich oraz siostra Maria, co dodatkowo podkreśla głębokie związki rodziny Paderewskich z tym miastem. Te mało znane na świecie, fascynujące epizody można poznać na wystawie „Ignacy Jan Paderewski i Ziemia Żytomierska”, która ukazuje rodowód artysty oraz jego więź z ziemią żytomierską.
Wystawę można oglądać na drugim piętrze głównego budynku Poleskiego Narodowego Uniwersytetu przy ul. Stary Bulwar 7.
Pamięć i wdzięczność w Żytomierzu
W ramach obchodów Narodowego Święta Niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej polska społeczność w Żytomierzu oddała hołd bohaterom i wybitnym postaciom, których losy na trwałe wpisały się w historię obu narodów. Złożono kwiaty i zapalono znicze pod tablicami Jarosława Dąbrowskiego oraz prezydenta Lecha Kaczyńskiego, a także na polskim cmentarzu, gdzie spoczywają rodzice Ignacego Jana Paderewskiego. Ten symboliczny gest pamięci stał się ważnym elementem lokalnych obchodów Dnia Niepodległości Polski w Żytomierzu, podkreślając głęboki szacunek dla wspólnego dziedzictwa i historycznych więzi łączących oba narody.
Organizatorzy składają serdeczne podziękowania wszystkim prelegentom, studentom, gościom, partnerom instytucjonalnym oraz uczestnikom webinaru. Dzięki Państwa zaangażowaniu to wydarzenie stało się ważną platformą refleksji, dialogu i wspólnej pracy nad budowaniem mostów pomiędzy Polską a Ukrainą.
Wiktoria Laskowska
