XVIII Dni Kultury Polskiej i 31. Międzynarodowy Festiwal Kultury Polskiej „Tęcza Polesia” odbędzie się 2–4 października 2026 r. w Żytomierzu, Ukraina pod Honorowym Patronatem Marszałek Senatu Rzeczypospolitej Polskiej Małgorzaty Kidawy-Błońskiej, Marszałka Województwa Mazowieckiego Adama Struzika, Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego Piotra Całbeckiego.
Organizatorzy: Stowarzyszenie „Kongres Oświaty Polonijnej”, Poleski Uniwersytet Narodowy, Żytomierski Obwodowy Związek Polaków na Ukrainie
Przy wsparciu: Żytomierskiej Obwodowej Rady, Żytomierskiej Obwodowej Administracji Państwowej, Żytomierskiej Rady Miejskiej.
Jesienią Żytomierz po raz kolejny stanie się miejscem spotkania polskiej i ukraińskiej społeczności, artystów, nauczycieli, młodzieży, przedstawicieli organizacji polonijnych, naukowców oraz gości z Polski.
Przed nami XVIII Dni Kultury Polskiej w Ukrainie oraz 31. Międzynarodowy Festiwal Kultury Polskiej „Tęcza Polesia” – jedno z najważniejszych wydarzeń kulturalnych polskiej społeczności Ukrainy.
Żytomierz od pokoleń jest ważnym miejscem polskiej obecności na Ukrainie. To tutaj żywa jest polska tradycja, język, kultura i pamięć o przodkach. Odrodzenie zorganizowanego życia polskiej społeczności rozpoczęło się w 1989 roku, a dziś działalność Żytomierskiego Obwodowego Związku Polaków na Ukrainie obejmuje edukację, kulturę, sztukę, media, opiekę nad miejscami pamięci oraz pracę z dziećmi i młodzieżą.
Cztery dni polskiej kultury, historii i spotkań
Tegoroczna edycja będzie miała szczególny wymiar. Program połączy kulturę i sztukę z historią, pamięcią oraz współczesnością.
Wydarzenia nawiążą do trzech ważnych rocznic:
- 235. rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja,
- 90. rocznicy deportacji Polaków z sowieckiej Ukrainy do Kazachstanu w 1936 roku,
- 190. rocznicy urodzin Jarosława Dąbrowskiego.
W programie znalazły się m.in. międzynarodowa konferencja naukowo-praktyczna „Pamięć historyczna, wartości demokratyczne i bezpieczeństwo Europy: polsko-ukraiński wymiar”, koncert „Ignacy Jan Paderewski. Muzyka, która serca jednoczyła”, IX Konkurs Recytatorski Polskiej Poezji im. Walentyna Grabowskiego, wydarzenia poświęcone pamięci ofiar represji stalinowskich, a także uroczysty koncert festiwalowy.
„Tęcza Polesia” – muzyka, która łączy
Kulminacją wydarzeń będzie XXXI Międzynarodowy Festiwal Kultury Polskiej „Tęcza Polesia”, który odbędzie się 3 października w Żytomierskiej Obwodowej Filharmonii.
Na jednej scenie spotkają się polskie zespoły artystyczne z Ukrainy oraz goście z Polski. Będzie to święto muzyki, tańca, tradycji i wspólnoty – a także kolejny dowód na to, że polska kultura na Żytomierszczyźnie pozostaje żywa i przekazywana kolejnym pokoleniom.
Spotkajmy się w Polskim Centrum
Szczególnym punktem programu będzie spotkanie z Polakami Żytomierza i Żytomierszczyzny, które odbędzie się:
4 października 2026 r. godz. 11:30 Polskie Centrum Żytomierskiego Obwodowego Związku Polaków na Ukrainie ul. Teatralna 17/20, Żytomierz
To będzie czas rozmowy i bezpośredniego spotkania z przedstawicielami polskich organizacji, nauczycielami, działaczami społecznymi, młodzieżą oraz rodzinami od pokoleń związanymi z polskością Żytomierszczyzny.
Polskie Centrum jest miejscem codziennej pracy na rzecz języka, kultury i tradycji polskiej. Podczas spotkania będziemy rozmawiać o życiu polskiej społeczności, jej potrzebach i wyzwaniach, działalności edukacyjnej i kulturalnej oraz planach na przyszłość.
Bo polskość Żytomierszczyzny to nie tylko pamięć o przeszłości. To żywa wspólnota – dzieci, młodzież, nauczyciele, rodzice, seniorzy i społecznicy, którzy każdego dnia tworzą jej przyszłość.
Pamięć, która zobowiązuje
Ważnym elementem tegorocznych wydarzeń będzie pamięć o Polakach, którzy doświadczyli represji, deportacji i prześladowań.
Uczestnicy odwiedzą miejsca związane z polską historią Żytomierza, w tym Polski Cmentarz, oraz złożą kwiaty i zapalą znicze przy miejscach pamięci i pamiątkowych tablicach poświęconych Polakom związanym z miastem.
W programie przewidziano składanie biało-czerwonych kwiatów oraz zapalenie zniczy na mogiłach bohaterów i przy miejscach pamięci związanych z polską historią w Żytomierzu. Odbędzie się również uroczysta Msza Święta w Prokatedrze Żytomierskiej w intencji organizatorów, uczestników i gości Dni Kultury Polskiej, a także o dar pokoju dla Ukrainy i całego świata.
W latach represji stalinowskich z Żytomierszczyzny deportowano do Kazachstanu około 25 tysięcy polskich rodzin. W czasie tzw. „operacji polskiej” NKWD rozstrzelano również znaczną część polskiej inteligencji, duchowieństwa oraz elit społecznych regionu. Pragniemy, aby tegoroczne uroczystości były także hołdem dla wszystkich Polaków, którzy cierpieli i oddali życie za wolność, godność oraz prawo do zachowania swojej narodowej tożsamości.
Historia będzie obecna obok muzyki, poezji i spotkań – jako ważna część tożsamości polskiej wspólnoty.
Współpraca międzynarodowa
Warto podkreślić, że Dni Kultury Polskiej na Ukrainie od wielu lat stanowią nie tylko najważniejsze wydarzenie kulturalne, lecz również istotną przestrzeń budowania dialogu, współpracy i partnerstwa pomiędzy Polską a Ukrainą. Dzięki wieloletnim spotkaniom, wspólnym inicjatywom oraz relacjom nawiązywanym podczas wydarzeń polonijnych rozwija się współpraca pomiędzy samorządami oraz społecznościami lokalnymi obu państw.
Dni Kultury Polskiej przyczyniły się między innymi do podpisania umów o współpracy pomiędzy Bytomiem a Żytomierzem, pomiędzy obwodem żytomierskim a Województwem Śląskim, a także pomiędzy Płockiem a Żytomierzem, Toszkiem i Olewskiem, Bytomiem a Żytomierzem. W roku 2026 przypada jubileusz 10-lecia podpisania umowy partnerskiej pomiędzy Bytomiem a Żytomierzem — symbolu trwałego partnerstwa, solidarności oraz relacji opartych na wzajemnym szacunku i wspólnych wartościach.
Polska kultura mimo wojny
Tegoroczne Dni Kultury Polskiej odbędą się w szczególnych warunkach – w czasie pełnoskalowej wojny w Ukrainie.
Mimo zagrożenia, alarmów lotniczych i trudnej codzienności polska społeczność Żytomierza nadal działa, spotyka się, uczy języka, organizuje wydarzenia kulturalne i przekazuje młodemu pokoleniu dziedzictwo swoich przodków.
Dlatego tegoroczne wydarzenia będą czymś więcej niż festiwalem.
Będą spotkaniem. Będą pamięcią. Będą świadectwem ciągłości polskiej kultury.
1–4 października 2026 r.
Żytomierz, Ukraina
Program może ulec zmianie. Wszystkie godziny podane są według czasu kijowskiego.
Serdecznie zapraszamy do Żytomierza!
Przyjedźmy, aby wspólnie celebrować polską kulturę, pamiętać o historii i pokazać, że polskość na Żytomierszczyźnie żyje – także dziś, mimo wojny.
www.zopzu.org
Żytomierski Obwodowy Związek Polaków na Ukrainie
