14 lutego obchodzone jest w Kościele katolickim wspomnienie liturgiczne św. Walentego. Natomiast na świecie celebrowane są walentynki, mające często niewiele wspólnego z kultem świętych. Święty Walenty, biskup Terni w Umbrii (Włochy), święty Kościoła katolickiego, z wykształcenia był lekarzem, z powołania duchownym. Żył w III wieku w państwie rzymskim.
Św. Walenty
Jak mówi legenda, za czasów cesarza rzymskiego Klaudiusza II biskup Walenty udzielał potajemnie ślubów. Robił to wbrew cesarskiemu prawu, według którego młodym mężczyznom nie wolno było wchodzić w związki małżeńskie (potrzebni byli państwu jako żołnierze). Kiedy Klaudiusz dowiedział się, że biskup Walenty błogosławi śluby młodych legionistów, wpadł w gniew i kazał go ściąć. Wyrok wykonano 14 lutego około roku 269. Po tych wydarzeniach zrodził się kult Walentego, a sam biskup stał się męczennikiem za wiarę.
Gdy Walenty przebywał jeszcze w więzieniu – głosi legenda – zakochał się w niewidomej córce strażnika, która pod wpływem tej miłości odzyskała wzrok. Już idąc na śmierć, przesłał jej list pełen otuchy, podpisany od „Twojego Walentego”. Pomagał też pisać ludziom listy miłosne. Tak miał się zrodzić zwyczaj wysyłania kartek na walentynki.
W miejscu, w którym go pochowano, papież Juliusz I w IV wieku wzniósł bazylikę pod wezwaniem św. Walentego. Kult świętego w czasie średniowiecza objął całą chrześcijańską Europę, a jego grób stał się celem licznych pielgrzymek.
Św. Walenty jest patronem zakochanych, ale także chorych, cierpiących na choroby układu nerwowego takie jak bóle głowy, konwulsje czy choroby psychiczne; przez stulecia zaś był głównie patronem ludzi cierpiących na epilepsję, czyli padaczkę (stąd dawniejsza jej nazwa: „choroba św. Walentego”).
Dzień Świętego Walentego na świecie
Dziś walentynki najhuczniej obchodzone są w Stanach Zjednoczonych. Amerykanie nie żałują pieniędzy ani na prezenty dla ukochanych, ani walentynkowe randki. W USA popularne jest wysyłanie kartek walentynkowych i oglądanie romantycznych filmów.
We Francji nie wysyła się kartek, a bukiet czerwonych róż. Walentynki są też okazją do zaproszenia ukochanej osoby na kolację czy do teatru.
W Czechach – gdzie Dzień Świętego Walentego obchodzony jest 14 lutego i 1 maja – zakochani tłumnie przybywają na most Karola w Pradze, gdzie zawieszają kłódki, mające być gwarancją wiecznej miłości.
W Japonii to kobiety obdarowują mężczyzn prezentami – i to nie tylko ukochanych, ale także znajomych. Aby nie doszło do nieporozumień, wprowadzono rozróżnienie na czekoladki giri-choko – dla kolegi oraz honmei-choko – dla partnera.
Walentynki w Polsce
Tradycja obchodzenia Walentynek dotarła też do Polski – tak jak do całej Europy Północnej i Wschodniej – znacznie później niż do krajów zachodnich (razem z kultem św. Walentego), a popularność zyskała dopiero w latach 90. XX wieku. Dziś jest to jednak święto obchodzone tak samo hucznie, jak na Zachodzie.
Do najpopularniejszych w Polsce zwyczajów walentynkowych należy wysyłanie kartek z miłosnym wyznaniem, obdarowywanie ukochanej osoby prezentami i wspólne wyjście do kina lub na romantyczną kolację.
Zwyczaje na Dzień Świętego Walentego
Najbardziej znanym miejscem kultu św. Walentego jest Bazylika w Terni, gdzie znajduje się relikwiarz z jego szczątkami oraz inskrypcją.
Współcześnie w Umbrii, gdzie zmarł św. Walenty, w jako jedynym miejscu na świecie 14 lutego ludzie mają dzień wolny od pracy. W tym dniu do Terni przyjeżdżają młode pary, które w miejscowej katedrze przy grobie świętego, ślubują sobie, że do końca roku wezmą ślub.
„Święty Walenty patron miłości”. Co roku, w niedzielę poprzedzającą walentynki, bazylika jest odwiedzana przez zakochane pary nie tylko z Włoch, ale także z całego świata. Narzeczeni składają sobie tam przysięgi miłości, a małżeństwa świętują kolejne rocznice ślubu.
W pierwszej połowie XX wieku na Kurpiach odbywały się w dniu św. Walentego uroczystości wotywne w intencji chorych, zwane „małym odpustem”. Do kościołów przynoszono wota w formie serduszek, rąk, nóg, ale przede wszystkim kulek i krążków woskowych.
Ofiarnicy z wotami obchodzili trzykrotnie ołtarz, zbierali kurz z desek, wcierali go w bolące miejsca i modlili się o zdrowie dla siebie i swoich bliskich, zwłaszcza zaś za chorych na chorobę św. Walentego – epilepsję. Na Pomorzu odlewano wielkie świece wotywne wysokości chorego epileptyka, które zanoszono 14 lutego do kościoła w ofierze św. Walentemu.
Co ciekawe, relikwie św. Walentego przechowywane są również w kościołach w Lublinie, Krakowie i Chełmnie. Co roku 14 lutego odbywają się tam uroczystości ku czci patrona zakochanych.
Przysłowia
Gdy na Walka są deszcze, będzie ostry mróz jeszcze.
Jak Walenty nie poleje, to na wiosnę masz nadzieję.
Gdy na święty Walek deszcze, mrozy wrócą jeszcze.
Gdy na św. Walenty mróz, chowaj sanie, szykuj wóz.
Na święty Walek nie ma pod lodem balek.
Święty Walenty rad odmrozi pięty.
Święty Walenty bywa nieugięty.
www.zozpu.org
